देव देव्हाऱ्यात नाही, देव नाही देवालयी..

देव देव्हाऱ्यात नाही,
देव नाही देवालयी..

सध्या अनोळखी साथीने थैमान घातले आणि कुठलाही उपाय न सापडल्याने आपण सरळ शरण गेलो 'डॉक्टरांना'. तूच त्राता, तूच कैवारी म्हणायची वेळ आणली ह्या महामारीने. असे नाही की डॉक्टर आपल्या आयुष्यात नव्हतेच कधी. होते पण आपण खूप हिशोबी. बिल देत होतो ना मग उपकार कसले. आता जेव्हा बिल पण काम करेना तेव्हा त्यांचे योगदान, वगैरे ची आठवण झाली. 

कोरोना केवळ निमित्त, गेल्या अनेक वर्षात काही महत्वाच्या प्रसंगात देवदूत बनून आलेल्या डॉक्टरांची धावती आठवण. आमच्या ठाण्याचे डॉ. विवेक बिर्ला , 'शस्त्रक्रिया यशस्वी होणार, काही काळजी करू नका' असे स्वच्छ मराठीत आधार देऊन बरोबर कोणी आहे का ? मुलाला कुठे ठेवणार ,इ आपुलकीने चौकशी करणारे निष्णात युरोलॉजिस्ट डॉ विवेक बिर्ला.

कोणतीही ओळख नसताना रविवार असून 'मुलाला घेऊन या' म्हणणारे डॉ सुयश पाटणकर. नाशिक हुन आम्ही ठाण्यात त्यांच्या हॉस्पिटल समोर पोहोचलो पण मुलगा, हॉस्पिटलच्या आधीच्या अनुभवाने, गाडीतून उतरायलाच तयार नव्हता, सर त्याच्याशी काय बोलले माहीत नाही पण जादू व्हावी तसा तो आत यायला तयार झाला. त्यांनतर ह्या जादूचा प्रत्यंतर सतत महिनाभर येत राहिला. माझा मुलगा परत दोन्ही पायावर उभा राहिला, चालू लागला, पळू लागला, फुटबॉल खेळू लागला. आणि सर आमचे कायमचेच 'फ्रेंड डॉक्टर काका' झाले. मुलीच्या हातावर काच पडो, घरात कोणाचा अपघात होवो, मुलाच्या हाताचे हाड स्केटिंग करताना तुटो आमचे हक्काचे ठिकाण 'फ्रेंड डॉ. काका'. सरांमुळे आम्ही सगळे पडझड, मोडतोड तांबापितळ झालो होतो. खात्री होती, काहीही झाले तरी सर आहेत. अतिशय शांत, सुस्वभावी सरांना एकदा जाम चिडलेले पण पाहिले आहे. निमित्त माझा लोकल ट्रेन मधून पडून झालेला अपघात. त्यांच्याकडे जाईपर्यंत अपघाताचे गांभीर्य मलाच नव्हते आले तर घरातल्यांना कुठून येणार. अपघात इतका जोरात झाला होता की त्या माऱ्याने रक्तप्रवाह थांबून पायाच्या संवेदना बधिर झाल्या होत्या त्यामुळे मला काहीही वेदना होत नव्हत्या. परंतु सरांनी जेव्हा पाय बघितला, लाल-जांभळा रंगाचा फुटबॉल सारखा दिसणारा गुडघा बघून त्यांचा दिवसभरातल्या सगळ्या शास्त्रक्रियांचा शिण रागाच्या रुपात बाहेर पडला.... कारण पण तसेच होते. अपघात झाल्यावर पूर्ण सात(७) तासांनी त्या तशा पायाने मी चालत त्यांच्याकडे गेले होते.

ह्याच अपघातामुळे अजून एका देवदूताशी ओळख झाली. ज्युपिटर हॉस्पिटलमध्ये पायाची शस्त्रक्रिया झाल्यावर फिजीओथेरपी साठी डॉ मॅथ्यू ह्यांच्याकडे पाठवले गेले. आज मी जे पायाला कुठल्याही प्रकारचा पट्टा अथवा आधार न घेता तुटक्या गुढग्यानिशी ताठ चालू शकते, चार मजले जिन्याने चढू-उतरू शकते, शास्त्रीय नृत्य करू शकते ते केवळ आणि केवळ डॉ मॅथ्यू सरांमुळे. खूप खूप धन्यवाद सर.

डॉ महाजन काका , होमिओपॅथी चे डॉक्टर. साधारण जुन्या ठाण्यात सगळ्यांना माहीत असलेले. काहीही झाले नसेल, फक्त कशाचे तरी वाईट वाटते आहे, काही गोष्टी मनाला लागल्या आहेत, कोणाशीतरी बोलावेसे वाटते आहे अशा कोणत्याही कारणाने काकांचा दरवाजा ठोठवावा. त्यांच्याकडे रुग्णांची तोबा गर्दी असे. पण 'काय माझा उगाच वेळ घेतेस' असे ते कधी म्हणाले नाहीत. उलट घरातल्या ज्येष्ठ व्यक्तीसारखे समजून घेत आणि समजावून सांगत.

अजून एक काका ... नवरंगे काका. ज्यांना रूढार्थाने डॉक्टर नाही म्हणता येणार पण माझ्यासारख्या अनेकांसाठी मनापासून ते शरीरापर्यंत सगळ्या व्याधींसाठी रामबाण उपाय म्हणजे आमचे नवरंगे काका. काका ऍक्युप्रेशर चे तज्ञ. मला तर काकांनी पाठीत नुसता धपाटा जरी दिला तरी सगळे आजार पळून जात असत. सगळ्यांनाच खूप आधार वाटायचा त्यांचा.

डॉ विनोद इंगळहल्लीकर, खूप मोठे नाव. पण आमच्यासाठी 'काका'. पाय  मोडो नाहीतर मन मोडो काकांना त्रास दयायचाच. काकांच्या घरी टेबल वर बसून काकूंच्या हातचा चहा आणि गप्पा अविस्मरणीय क्षण. 'गाणे शिकायला येते' असे नुसताच 'बोलाचाच भात आणि बोलचीच कढि' स्वरूपाचा वादा प्रत्येकवेळी करावा आणि काकांनी 'तू कसली येतेस' म्हणावे. एखादा महोत्सव असो नाहीतर एखाद्या नवीन प्रकल्पाची सुरवात काकांच्या कानावर घालणे हा रिवाजच झाला होता. कवी, गायक, संगीतकार काका डॉक्टर पण आहेत हे ज्युपिटर मध्ये गेलो की आठवायचे.

पुन्हा डॉ इंगळहल्लीकर, पण इथे काका नाहीत तर काकू, डॉ शरयू इंगळहल्लीकर. मी भेटले तोपर्यंत काकूंनी प्रॅक्टिस सोडली होती. त्यामुळे त्या डॉक्टर कमी आणि काकू म्हणूनच जास्त अनुभवल्या. काकूंशी बोलताना एक विश्वास असायचा की माझे बोलणे दुसरीकडे कुठे जाणार नाही, अगदी काकांपर्यंत सुद्धा नाही. उत्तम चित्रकार, व्यासंगी वाचक, उत्तम श्रोता आणि खूप चांगली मैत्रीण म्हणजे डॉ शरयू इंगळहल्लीकर काकू.

अजून एक व्यक्तिमत्व डॉ. इंगळहल्लीकर कुटुंबातलेच. डॉ अनघा इंगळहल्लीकर वझे, मानसोपचारतज्ञ. नाजूक चणीची, ठाम विचारांची, भक्कम आधार वाटावा अशी व्यक्ती. कधी मैत्रीण व्हायचे आणि कधी डॉक्टर च्या भूमिकेत शिरायचे ह्याची उत्तम समज असलेली, शेतीत रमणारी, फोटोग्राफी आजमावणारी, सुंदर आणि सुशील डॉक्टर. कधीतरी आयुष्यात एक वेळ अशी येते की काहीही न सुचून मेंदू काम करायचे थांबतो. अशावेळी तुमच्यासाठी कोणीतरी ठाम निर्णय घेऊन मार्ग प्रवाही करावा लागतो. ती डॉ अनघा वझे.

एक मैत्रीण आठवली की लगेच दुसरी मैत्रीण मनाच्या कोपऱ्यातून हळूच बाहेर येऊन खुणावते, डॉ प्राची जावडेकर. आधी ओळख होते ती एक स्वयंसेवक म्हणून. हळू हळू गप्पा (ऑनलाइन) होताहोता अचानक कळते ही कवितेसारखी नाजूक बोलणारी, हळूच हसणारी, सुंदरी चक्क डॉक्टर आहे, ते ही डेंटिस्ट ज्याची सगळ्यांना भीती वाटते. पण आधीच्या तमाम डेंटिस्ट्स च्या अनुभवावर पाणी फिरवून विश्वासाने कुटुंबकबिल्यासहित सगळ्यांचे दात आणि जबडा विश्वासाने जिच्या हाती द्यावा अशी हळुवार डॉक्टर. लोकांकडून अक्कल दाढ काढण्याचे एक एक किस्से ऐकले की आपण आपली अक्कलदाढ प्राचीच्या हातात दिली ह्याचे एकदम हायसे वाटते. नंतर तिने ती हळूच काढून माझ्या हातात कधी दिली कळाले पण नाही. सोनेपे सुहागा म्हणजे दुसर्या दिवशी माझा हनुमान न होता मी कोर्टात जाऊ शकले हे विशेष.  एक नाटककार, लेखक, कवियत्री आणि उत्तम समीक्षक म्हणजे डॉ प्राची जावडेकर.

डॉ प्रतिभा गुप्ते. लोकांसाठी गायनोकॉलॉजिस्ट माझ्यासाठी मैत्रीण. गरज पडली तरच तिला डॉक्टर च्या मखरात बसवले जाते नाहीतर एरवी फक्त मैत्रीण. एकदा एक सोनिग्राफी करायची होती. तिला माझ्या स्वभावाची इतकी खात्री होती सोनिग्राफी ची वेळ घेणे, त्या वेळेला स्वतःची गाडी घेऊन मला घेऊन जाणे, पूर्ण प्रक्रिया होईपर्यंत तिथे थांबून रिपोर्ट बघून औषध लिहून देऊन, औषध कंपनीच्या मुलाला घरपोच औषध द्यायला सांगून, अधून मधून गोळ्या घेतेस ना चा डोस आणि शेवटी आता तरी मला बरे वाटते आहे का हे विचारण्याचा फोन ही तीच करते. जसे माझे बरे होणे ही तिचीच जबाबदारी. एक मुलींची काळजी करणारी आई, एक समाजसेविका, सगळ्यांना धरून ठेवणारी, शक्यतो कोणाला न दुखवणारी, सरळ-स्वच्छ मनाची डॉ प्रतिभा गुप्ते.

आमचे डॉकटर काका....डॉ दिलीप पटवर्धन, मानाचे पान. आम्ही ब्राह्मण सोसायटी मध्ये राहायला गेलो आणि डॉ पटवर्धन काकांशी ओळख झाली. काका शिक्षणाने MS. पण शेजार असल्यामुळे आम्ही काकांना फॅमिली डॉक्टर ते मानसोपचार तज्ञ सगळ्याच भूमिका पार पाडायला लावायचो. सर्दी-ताप ते डोक्याला शॉट काहीही होवो. काकांना फोन आणि भेट ठरलेलीच. हल्लीच काकांनी कोरोनाच्या काळात ते २४ X ७ उपलब्ध असल्याचा मेसेज पाठवला. मी खोखो हसले. आमच्यासाठी तर नेहमीच तुम्ही २४ X ७ उपलब्ध असतात. लोक घंटाळीला देवी दर्शनासाठी जातात, आम्ही काकांच्या दर्शनासाठी जातो. काकांना कधीही राग येत नाही. कितीही वेळ कितीही कटकट केली तरी मध्ये एक शब्द ही न बोलता ते शांतपणे सगळी भुणभुण ऐकून घेतात. तिथेच सगळा आजार पळून जातो, नंतर च्या औषध देण्याचा सोपस्कार केवळ मेडिकल चे दुकान चालवण्यासाठी. काकांकडून फक्त औषध घेणे मान्यच नाही, काकांची बाईक, काकांची गच्ची, काकांचा संगणक सगळे नावावर करून मगच तिकीट काढा असे फर्मान असते. (गैरसमज नसावा: तिकीट अमेरिकेचे, काकांची मुलगी अमेरिकेमध्ये असते आणि आता काकूंही तिकडेच गेल्या: हा संदर्भ.) गम्मत म्हणजे जसे ते माझे काका तसेच मुलांचेही काकाच. एक आधारवड म्हणजे डॉ दिलीप पटवर्धन काका.

कोणाचेही आभार न मानता तुमच्या सगळ्यांच्या प्रेमात राहण्याचा हक्क अबाधित ठेवते.

कळावे, लोभ असावा.

- ॲड. स्वाती आवटी दीक्षित